Afmetingen mindervalidentoilet en aangepaste badkamer: alle maten en eisen
Op deze pagina vindt u de erkende maatvoering voor een toegankelijk (MIVA-)toilet en een aangepaste badkamer. Alle maten staan overzichtelijk in tabellen, zodat u precies weet welke ruimte, hoogtes en vrije doorgangen nodig zijn.
Kort antwoord
Een mindervalidentoilet heeft een toiletruimte van minimaal 165 × 220 cm, een vrije draaicirkel van 150 cm en minstens 90 cm vrije ruimte naast de pot voor een rolstoeltransfer. De zithoogte is 46 tot 48 cm en de vrije deurbreedte minimaal 85 cm. Een gecombineerde toilet- en doucheruimte (MIVA-badkamer) is minimaal 220 × 220 cm.
"Bij een aangepast toilet draait alles om de vrije ruimte naast de pot. Zonder die 90 cm lukt een transfer vanuit de rolstoel simpelweg niet, hoe mooi de badkamer verder ook is."
De maten op deze pagina komen uit de Integrale Toegankelijkheidsstandaard en uit de praktijk van gemeenten, WMO-consulenten en ergotherapeuten. Wettelijk vastgelegd is alleen de integraal toegankelijke toiletruimte in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), sinds 1 januari 2024 de opvolger van het vroegere Bouwbesluit. Die wettelijke eis geldt bij nieuwbouw van gebouwen met een publieksfunctie en bij grotere zorggebouwen, niet bij een gewone woning. In bestaande woningen zijn de maten niet verplicht, maar ze gelden wel als uitgangspunt bij een WMO-aanvraag.
Afmetingen mindervalidentoilet (MIVA-toilet)
Een toegankelijk toilet moet ruimte bieden voor het manoeuvreren met een rolstoel en voor een veilige transfer naar de pot. Dit zijn de maten die daarbij worden aangehouden:
| Onderdeel | Maat | Toelichting |
|---|---|---|
| Minimale toiletruimte (enkelzijdige transfer) | 165 × 220 cm | Lengte + breedte samen ≥ 385 cm |
| Toiletruimte met hulp aan twee zijden | 220 × 220 cm | Ruimte voor begeleider of tillift |
| Vrije draaicirkel | 150 cm | Diameter, voor 360°-manoeuvre met rolstoel |
| Vrije ruimte naast de pot | ≥ 90 cm | Aan minimaal één zijde, voor zijwaartse transfer |
| Vrije ruimte vóór de pot | 120 cm | Opstelruimte rolstoel |
| Afstand voorzijde pot tot achterwand | 70 cm | |
| Zithoogte toiletpot | 46 cm (48 cm inclusief bril) | Gelijk aan rolstoelhoogte |
| Opklapbare steunbeugels | 30 tot 35 cm boven de bril (± 70 tot 75 cm vloer) | Hart-op-hart 60 tot 70 cm (richtlijn) |
| Vrije deurbreedte | ≥ 85 cm (bij voorkeur 90 cm) | Naar buiten draaiend of schuifdeur |
| Wastafel (onderrijdbaar) | bovenkant ± 75 cm | Vrije beenruimte eronder |
| Spiegel | onderkant ≤ 100 cm | Bruikbaar zittend |
| Alarmkoord | bereikbaar vanaf de vloer (± 40 cm) | Voor noodgevallen |
| Schakelaars en bediening | 90 tot 120 cm |
Wettelijk vastgelegd (Bbl, alleen nieuwbouw van publieksgebouwen en zorggebouwen): vloer 165 × 220 cm en vrije doorgang 85 cm. De overige maten zijn richtlijnen uit de Integrale Toegankelijkheidsstandaard en de praktijk.
Afmetingen aangepaste badkamer en doucheruimte
Voor een rolstoeltoegankelijke badkamer telt niet alleen het oppervlak, maar vooral de vrije gebruiksruimte rond de douche, wastafel en het toilet.
| Onderdeel | Maat | Toelichting |
|---|---|---|
| Minimale doucheruimte | 150 × 180 cm | |
| MIVA-badkamer (toilet + douche gecombineerd) | ≥ 220 × 220 cm | Meest voorkomend bij verbouwing |
| Vrije draaicirkel | 150 cm | |
| Gebruiksruimte douche | 90 × 120 cm | Zijdelings ≥ 90 cm |
| Douchezitting hoogte | 45 tot 50 cm | Opklapbaar, wandgemonteerd |
| Douchebeugels | 90 tot 140 cm hoogte | |
| Instap douche | drempelvrij / gelijkvloers (max. 2 cm) | Voorkomt struikelen |
| Wastafel-gebruiksruimte | 110 × 180 cm | |
| Vloer | antislip in de natte zone |
Wettelijk vastgelegd (Bbl, alleen nieuwbouw van publieksgebouwen en zorggebouwen): vloer 165 × 220 cm en vrije doorgang 85 cm. De overige maten zijn richtlijnen uit de Integrale Toegankelijkheidsstandaard en de praktijk.
Algemene woningeisen (MIVA-woning)
Een toegankelijk toilet of badkamer werkt alleen als de rest van de woning ook bereikbaar is. De algemene uitgangspunten:
- Deuren: vrije doorgang van minimaal 85 cm
- Gangen: minimaal 120 cm breed
- Drempels: maximaal 2 cm hoog, bij voorkeur drempelvrij
- Draaicirkels: 150 cm in badkamer, keuken en woonkamer
Lees meer over de MIVA-woning.
Gelden deze afmetingen ook voor mijn woning?
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) stelt alleen eisen aan nieuwbouw van gebouwen met een publieksfunctie en aan grotere zorggebouwen. Voor een bestaande woning bent u niet verplicht om deze maten te halen. Vaak is dat bouwkundig ook niet haalbaar.
Vraagt u een aanpassing aan via de WMO, dan worden de maten wel als richtlijn aangehouden. Een ergotherapeut beoordeelt uw persoonlijke situatie: hoeveel ruimte is er, welke transfer maakt u en welk hulpmiddel gebruikt u? Op basis daarvan wordt bepaald welke maten in uw woning haalbaar en nodig zijn.
Meer lezen: badkamer aanpassen via de WMO en WMO-vergoeding voor de badkamer.
Wat is wettelijk vastgelegd en wat is een richtlijn?
Sinds 1 januari 2024 vervangt het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) het vroegere Bouwbesluit 2012. In het Bbl staat maar één maat voor een toegankelijk toilet.
- Wettelijk (Bbl artikel 4.187 lid 2): een integraal toegankelijke toiletruimte heeft een vloer van minimaal 1,65 m bij 2,2 m. Deze eis geldt bij nieuwbouw van gebouwen met een publieksfunctie boven een oppervlaktegrens, bijvoorbeeld winkels en kantoren, en bij zorggebouwen met een woonfunctie boven 500 m². Voor een gewone woning geldt de eis niet: daar moet een toiletruimte minimaal 0,9 bij 1,2 m zijn.
- Wettelijk (Bbl artikel 4.180): een vrije doorgang van minimaal 85 cm naar die toiletruimte.
De andere maten die u op deze pagina vindt, zijn richtlijnen uit de Integrale Toegankelijkheidsstandaard en uit de dagelijkse praktijk. Ze zijn niet wettelijk verplicht, maar ze zijn wel de maatstaf bij een WMO-aanvraag en bij advies van een ergotherapeut.
- Vrije ruimte naast de pot: minimaal 90 cm aan de transferzijde (richtlijn)
- Vrije draaicirkel: 150 cm doorsnede (richtlijn)
- Zithoogte pot: 45 tot 50 cm volgens de Integrale Toegankelijkheidsstandaard, in de praktijk meestal 46 tot 48 cm (richtlijn)
- Steunbeugels: 65 tot 70 cm uit elkaar volgens de Integrale Toegankelijkheidsstandaard, in de praktijk wordt ook 60 cm gebruikt (richtlijn)
De oude Nederlandse toegankelijkheidsnorm voor deze maten is op 1 februari 2025 ingetrokken. De opvolger NEN 9120:2025 wordt niet aangewezen door het Bbl en is daarom niet wettelijk bindend.
Houd er bij een verbouwing rekening mee dat de vrije manoeuvreerruimte niet mag overlappen met de zwenkruimte van de toiletdeur. Dat is vaak het lastigste punt, zeker als toilet en douche in één ruimte moeten passen.
Het MIVA-alarm: verplicht en op de juiste plek
In openbare MIVA-toiletten en in zorginstellingen is een alarm verplicht. Valincidenten gebeuren juist in de toiletruimte, dus de gebruiker moet altijd hulp kunnen inroepen. Een alarm voldoet als het:
- bereikbaar is vanuit zittende houding en liggend op de vloer, meestal via een trekkoord dat tot ongeveer 40 cm boven de vloer doorloopt;
- zichtbaar signaleert met een knipperlicht, voor mensen die slecht horen;
- hoorbaar is buiten de ruimte, zodat iemand het signaal ook echt opmerkt.
In een woning is een alarm niet verplicht, maar wij adviseren het wel bij bewoners die alleen wonen of een verhoogd valrisico hebben.
Wilt u weten of uw badkamer de juiste maten heeft?
Ontvang gratis advies van specialisten bij u in de buurt.
Vergelijk specialistenVeelgestelde vragen over afmetingen
Expert
Oprichter Zorgbadkamers.nl · Expert in badkamers in de zorg
Theo heeft jarenlang gewerkt bij Bano Zorgbadkamers, Officious en meerdere bedrijven in de zorg. Hij is expert in badkamers in de zorg en helpt senioren en mantelzorgers de juiste keuze te maken voor een veilige badkamer.
LinkedIn profielVergelijk betrouwbare aanbieders van badkamerhulpmiddelen
Vul het formulier in en ontvang kosteloos informatie van maximaal 3 geselecteerde partners.